TBMK – Nấm đầu khỉ hay còn gọi là nấm hầu thủ (tên khoa học: Hericium erinaceus) là một dược liệu, vừa là thực phẩm có tác dụng chữa bệnh. Nấm đầu khỉ được phân loại thuộc lớp nấm Basidiomycetes, bộ Aphyllophorales, họ Hydnaceae. Nấm phát triển trên những thân cây có chỗ bị mục nhưng chưa bị đổ của những loài cây tán rộng như cây sồi, cây óc chó. Hiện nay, nấm đầu khỉ được nuôi trồng nhân tạo thành công ở nước ta và các quốc gia như Đài Loan, Nhật Bản.


Nấm Đầu Khỉ có hình cầu, hoặc hình elip, màu trắng. Nấm thường mọc thành chùm lớn tạo thành khối quả thể, có những tua dày đặc, rủ xuống như đầu khỉ. Các tua nấm có chiều dài trung bình từ 0,5 – 3cm. Đây cũng là lý do vì sao loại nấm này được gọi là nấm đầu khỉ.Tuy nhiên, khi nấm già, các tua nấm dài và chuyển sang màu vàng như bờm sư tử. Nấm đầu khỉ tươi khi nấu có vị ngọt thơm; nấm khô có vị nhẫn đắng, hậu ngọt, có thể hãm thành một loại nước uống thay trà.

Thời báo mekong
Nấm Đầu Khỉ được phơi khô trong nhà máy tại Nghi Lan (Đài Loan)

Các hợp chất trong nấm có tác dụng chống oxy hóa, điều chỉnh nồng độ lipit máu và giảm lượng đường trong máu . Trong y học cổ truyền Trung Quốc, sử dụng nấm đầu khỉ sấy khô và chiết bằng nước nóng giúp tăng sức tiêu hóa và làm cho cơ thể cường tráng. Qua các nghiên cứu cho thấy nấm Đầu Khỉ có chứa hai thành phần là Hericenone và Erinacine là những hợp chất có tác dụng xúc tiến sinh tổng hợp yếu tố tăng trưởng thần kinh NGF (nerve growth factor). Nhờ đó mà loại nấm này được sử dụng giúp phục hồi sự thoái hóa thần kinh, cải thiện chứng mất trí nhớ do lão suy, gia tăng thông minh, cải thiện phản xạ trí não và có hiệu quả điều trị tốt trên bệnh Alzheimer, Parkinson. Ngoài ra, các chất chiết xuất từ nấm đầu khỉ có khả năng chống sự hình thành các khối u, ức chế tế bào ung thư gan, ung thư dạ dày, thực quản và ung thư da, ngăn ngừa lão hóa da. Các thí nghiệm về độc tính được nghiên cứu kỹ và cho thấy cả quả thể lẫn sợi nấm đều không hề có độc tính đối với người.

Báo mekong
Nấm Đầu Khỉ được nuôi trồng trong nhà máy tại Nghi Lan (Đài Loan)

​Cách nuôi trồng nấm Đầu Khỉ cũng đã được cải tiến thành một kỹ thuật chế biến hiện đại với sự tham gia của máy móc, thiết bị tối ưu nhằm tạo ra những cây nấm có chất lượng tốt nhất, phục vụ cho chăm sóc sức khỏe con người.

Trong một nhà máy nuôi trồng nấm Đầu Khỉ tại Nghi Lan (Đài Loan), mùn cưa gỗ cứng, rơm rạ và rơm lúa mì tiệt trùng được sử dụng để làm môi trường phát triển cho nấm Đầu Khỉ. Nấm Đầu Khỉ được nuôi trồng trong các điều chuẩn quy định về môi trường, nhiệt độ, độ ẩm, độ tối đạt chuẩn quy định.

Hiện nay các nhà khoa học đã và đang nghiên cứu về các thành phần hóa học trong nấm Đầu Khỉ. Tiêu biểu như công trình nghiên cứu của giáo sư Shiao và các cộng sự đã được đăng trên tạp chí chuyên ngành Journal of Natural Products, tạp chí Journal of Biomedical Science vào năm 2016 và tạp chí International Journal of Molecular Science vào năm 2018. Trong đó, ông và các cộng sự đã tìm ra hợp chất Erinacine A được trích li và tinh sạch từ sợi nấm Đầu Khỉ có hoạt tính sinh tổng hợp yếu tố tăng trưởng sinh thần kinh (NGF).

Đồng thời, dựa theo kết quả thử nghiệm trên năm mẫu động vật khác nhau, công ty dược Grape King Bio-một trong những công ty có uy tín lâu năm nhất Đài Loan, đã chỉ ra hoạt chất Erinacine A trong sợi nấm Đầu Khỉ có thể ngăn ngừa các triệu chứng lâm sàng phổ biến của lão hóa như đột quỵ, bệnh Parkinson, bệnh Alzheimer, trầm cảm và lão hóa da. Nhờ sự tiên tiến của khoa học kỹ thuật, Erinacine A trong sợi nấm Đầu Khỉ đã được Grape King chiết xuất và sản xuất thành dược phẩm mang tên Neuro-trition; sản phẩm mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe con người.

Trên cơ sở của nền y học cổ truyền Đài Loan cũng như từ những nghiên cứu hiện đại ngày này, nấm Đầu Khỉ thực sự đã được chứng minh sẽ là một loại dược phẩm rất hữu ích trong tương lai.

Bùi Thanh Vân (Đại học Yang Ming Đài Loan)

Authors