(TBMK) – “Không thể phủ nhận lợi ích mà các sản phẩm làm từ nhựa mang lại đối với người tiêu dùng. Tuy nhiên từ chỗ tiện lợi, giá rẻ, dùng xong một lần có thể vứt bỏ, mà lượng rác thải từ túi nilong và các sản phẩm từ nhựa ngày càng tăng. Đây cũng chính là mối nguy hại dẫn đến “ô nhiễm trắng” -cách mà các nhà khoa học nói về tình trạng ô nhiễm trên”.


 RÁC THẢI NHỰA BỦA VÂY

Một trong tác nhân gây ô nhiễm phải nhắc đến đó là túi nilong, theo chúng tôi tìm hiểu túi nilong được sản xuất từ nhiều nguyên liệu khác nhau, nhưng trong đó chủ yếu từ các hạt nhựa PE (polyetylen) và PP (polypropilen), có nguồn gốc từ dầu mỏ. Bên cạnh đó trong quá trình sản xuất sẽ được phối trộn các loại phẩm màu, kim loại nặng, chất tạo độ dẻo… đây đều là những chất gây nguy hại đến sức khỏe con người.

thời báo mêkong
Rác thải nhựa trở thành mối đe dọa đối với các loài sinh vật biển – Nguồn:Internet

Tuy mỏng manh nhưng ngàn năm thì túi nilong mới phân hủy hoàn toàn nếu được chôn trong điều kiện bình thường. Còn khi đốt sẽ tạo ra khí đioxin, khí cacbonic, mêtan cực độc gây khó thở, ngộ độc, ung thư, giảm khả năng miễn dịch, gây dị tật ở trẻ em, khi tiếp xúc. Túi nilong lẫn vào đất sẽ làm xói mòn, bạc màu, mất chất dinh dưỡng, cản trở các sinh vật trong đất phát triển, do oxi không thể đi vào đất. Nếu vứt bừa bãi túi nilong có thể nằm mắc trong các kênh rạch cống rãnh từ đó làm nước thải bị ứ đọng và khi mưa gây ngập úng, phát sinh ruồi muỗi gây bệnh.

Bên cạnh túi nilong thì ống hút nhựa tuy nhỏ nhưng cũng là tác nhân gây ô nhiễm, tại các quán trà sữa, cafe, quán nước ven đường ống hút là vật dụng được dùng phổ biến. Hàng ngày các quán này thải ra môi trường hàng ngàn ống hút nhựa, là vật dụng chỉ dùng một lần và khó có thể tái chế nên khi bỏ đi cũng chẳng ai quan tâm, ngoài ra việc sử dụng các loại ống hút nhựa không rõ nguồn gốc cũng là tác nhân ảnh hưởng đến sức khỏe con người.

thời báo mêkong
Rạch chảy ngang cống Ruột Ngựa vướng thảm rác túi nilong, chai nhựa, ly nhựa…khiến nước không thể chảy

Thành phố Hồ Chí Minh với hơn 2000 con kênh lớn nhỏ đóng vai trò quan trọng trong việc thoát nước, thế nhưng ngoài chức năng chính các con kênh này bất đắt dĩ trở thành nơi chứa rác công cộng để bất kỳ ai muốn quăng gì quăng. Nhiều con kênh ở khu vực ngoại thành phải nằm thoi thóp, oằn mình gánh rác thải. Ngoài nước thải sinh hoạt thì bọc nilong và các sản phẩm từ nhựa là tác nhân góp phần vào quá trình làm ô nhiễm kênh rạch.

Đi dọc theo một số tuyến kênh trên địa bàn TP. HCM như rạch chảy ngang cống Ruột Ngựa, cầu Ông Dầu, cầu Bà Hom, thẩm chí là kênh Nhiêu Lộc-Thị Nghè… cũng nhan nhản các loại bọc nilong, chai nhựa, lon nhưa, ống hút trôi lềnh bềnh. Rác thải nhựa, túi nilong xuất hiện mọi ngóc ngách từ các con hẻm nhỏ ra tới quốc lộ, từ bờ xuống kênh, từ nắp cống cho tới miệng cống. Vào mùa mưa đây cũng chính là một trong những tác nhân gây ngập do nước bị nghẹn không thể lưu thông, một số bãi rác tự phát nằm la liệt trên các tuyến đường gây mất mỹ quan đô thị.

Tại một số miệng cống trên các tuyến đường thuộc địa bàn thành phố như  đường Nguyễn Xí, Nguyễn Hữu Cảnh, Quốc lộ 13, tỉnh lộ 43, Điện Biên Phủ, Xô Viết Nghệ Tĩnh, Ngô Gia Tự, Võ Văn Kiệt… phần lớn đều chứa rác thải nhựa và túi nilong. Nhiều miệng cống bị lấp hẳn do bị nhét đầy chai nhựa, ly nhựa, một phần do người dân để các túi rác hoặc quét rác thẳng xuống tạo nên cảnh nhếch nhác bẩn thỉu. Vì thế điệp khúc ngập khi mưa cứ tiếp diễn, mặc dù thành phố đã áp dụng nhiều biện pháp, đầu tư hàng tỷ đồng, đặt siêu máy bơm để chống ngập.

 TIỆN TRƯỚC MẮT HỌA DÀI LÂU

Theo báo cáo của Liên Hợp Quốc năm 2018 mỗi năm thế giới sử dụng 500 tỷ túi nhựa và khoảng 40% nhưa được sản xuất dùng để đóng gói. Tại Việt Nam mức tiêu thụ chất dẻo bình quân đầu người tăng qua các năm, với thói quen ựa chuộng sản phẩm nhựa trong cuộc sống thường ngày khiến nhu cầu sử dụng nhựa ngày càng tăng lên, lượng rác thải nhựa ước tính khoảng 18nghìn/tấn/ngày, trong khi đó lượng rác được tái chế còn thấp. Hiện nay, số lượng công ty sản xuất bao bì nhựa chiếm 460, trong tổng số 2000 công ty nhựa trên cả nước

Phần lớn rác thải nhựa được thu gom từ các hộ nhỏ lẻ và không được phân loại tại nguồn, có giá trị sử dụng thấp, với 50% đồ gia dụng mà người dân sử dùng hàng ngày có liên quan đến nhựa và các sản phẩm này trở nên vô dụng khi bị vứt bỏ ra môt trường. Theo các nhà nghiên cứu hiện Việt Nam đứng hàng thứ 4 trên thế giới về lượng rác thải nhựa thải ra biển với 0,28 đến 0,73 triệu tấn mỗi năm tương đương 6% tổng lượng rác thải nhựa thải ra biển và đại dương.

Theo Hiệp Hội bảo tồn đại dương (Ocean Conservance) Việt Nam lọt vào top 5 nước xả rác thải nhựa ra biển thế giới. Các sản phẩm từ nhựa, túi nilong khi thải ra môi trường phải mất hàng trăm thẩm chí hàng ngàn năm mới phân hủy. Sau khi phân hủy chúng không biến mất mà tách ra thành những các hạt có kích thước nhỏ tồn tại trong môi trường tham gia vào chuỗi thức ăn từ đó gây hại sinh vật biển (SVB) và con người.

thời báo mêkong
Rác thải nhựa tràn ngập trên các tuyến đường

Ngoài ra hàng năm có đến hàng triệu cá thể động vật bị tiêu diệt, rác thải nhựa còn đen dọa hơn 700 ngàn loài SVB có nguy cơ tuyệt chủng . Bên cạnh đó các loại rác thải nhựa có kích thước nhỏ dễ xâm nhập vào chuỗi thức ăn gây tổn hại đến SVB cũng như hệ sinh thái và việc con người sử dụng các sản phẩm từ biển có chứa hạt vi nhựa làm thức ăn gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe. Các loại rác nhựa kích thước lớn như lưới, ngư cụ gây hại cho SVB khi chúng bị mắc kẹt (theo báo cáo của Tổng cục biển và hải đảo).

Mới đây tại Thái Lan một con cá voi hoa tiêu nhỏ chết do nuốt 80 túi nilong, năm 2015 rùa Olive Ridely phải chịu đau đớn thì mới được giải cứu khỏi ống hút nhựa dài khoảng 20 cm mắc trong mũi. Các loài cá, chim cũng gặp nguy hiểm khi phải đối mặt với rác thải nhựa hàng ngày.

Ngọc Hân
90% muối ăn chứa hạt vi nhựa

Là nghiên cứu do các nhà khoa học Hàn Quốc và tổ chức Greenpeace khu vực Đông Nam Á thực hiện, ước tính người trưởng thành mỗi năm đưa vào cơ thể xấp xỉ 2000 vi nhựa thông qua muối. Ngoài ra hạt vi nhựa còn chứa trong kem đánh răng, các loại mỹ phẩm, xà phòng…

 Hạt vi nhựa với kích thước nhỏ hơn 5mm, do rác thải nhựa vỡ ra tạo thành những hạt nhỏ li ti tồn tại trong môi trường và hút các chất độc xung quanh. Các loài phiêu sinh vật, sinh vật nhỏ lầm tưởng đó là thức ăn và theo chuỗi thức ăn thành mồi của các loài lớn hơn. Do đặc tính không tan và khó phân hủy, nên hạt vi nhựa tích tụ trong cơ thể sinh vật khi đó con người ăn cá, tôm dẫn đến ăn luôn hạt vi nhựa đó đồng nghĩa với việc đưa chất độc vào cơ thể.

Khi hạt vi nhựa vỡ ra sẽ sản sinh ra nhiều chất gây hại ảnh hưởng đến sức khỏe con người như mắc các căn bệnh liên quan đến thần kinh, mất cân bằng hooc-môn, ảnh hưởng đến cấu trúc não bộ, gây tăng động, suy yếu và biến đổi hệ miễn dịch.